Khâm Thiên Giám, thành phố Huế

Trong truyền thống hàng nghìn năm văn hiến của dân tộc, Khâm Thiên Giám đánh dấu một chặng đường hoạt động khoa học kỹ thuật của đất nước trong thế kỷ XIX và nửa đầu thế kỷ XX, gần như đạt đến trình độ của một khoa học mang tính chuyên ngành. Hoạt động của cơ quan này cho thấy những tiến bộ vượt bậc không chỉ về mặt tổ chức, trang thiết bị mà cả phương pháp làm việc, cách sử dụng và đào tạo con người. Trải qua thời gian với bao thăng trầm lịch sử, thiên tai cùng chiến tranh, sự thiếu trách nhiệm của con người trong việc bảo vệ, sử dụng để đến hôm nay di tích Khâm Thiên Giám đang bị xuống cấp, hủy hoại từng ngày và có nguy cơ sụp đổ bất cứ lúc nào nếu như chúng ta không có những giải pháp tích cực để cứu vãn.

Ngoài trụ sở Khâm Thiên Giám, dưới thời Nguyễn còn có Quan Tượng Đài, nằm ở trên pháo đài Nam Minh, là giác bảo góc thành phía Tây Nam, được xây dựng năm Minh Mạng thứ 8 (1827). Đây là một kiến trúc khối chóp cụt hình tứ giác, mỗi bề khoảng 12m, xây bằng gạch và đá rất vững chãi. Từ dưới lên có một con đường dốc lát đá ở giữa và gạch hai bên. Trên đài dựng đình Bát Phong, có kết cấu dạng bát giác, cột gỗ trong kê trên các chân đá táng, bên trên là hệ thống vì kèo, mái, lợp ngói. Hệ mái chia thành hai phần, trên bốn mái, dưới tám mái và đều được lợp bằng ngói âm dương. Cũng trong khuôn viên này, còn dựng một cột cờ để báo hiệu giờ giấc và xem xét hướng gió.

Với những giá trị tiêu biểu trên, Khâm Thiên Giám đã được Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích lịch sử quốc gia theo Quyết định số 321/QĐ-BVHTTDL ngày 12 tháng 02 năm 2026.

                                        Khánh Chi

 (Theo hồ sơ tư liệu Cục Di sản văn hóa)