Mấy vấn đề đặt ra tại Hội thảo về “Quy hoạch tổng thể bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Khu di tích Trung ương Cục miền Nam, tỉnh Tây Ninh”

Tới dự Hội thảo có đồng chí Phan Văn Khải, nguyên Thủ tướng Chính phủ, nhiều đồng chí lão thành cách mạng, lãnh đạo Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh Tây Ninh, cùng đại diện của nhiều Bộ, ngành ở Trung ương và các sở, ban, ngành của tỉnh Tây Ninh.
Báo cáo đề dẫn Hội thảo, do Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tây Ninh trình bày, đã nêu rõ: tại huyện Tân Biên, tỉnh Tây Ninh có 3 di tích, là: Trung ương Cục, Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam, Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam. Địa điểm xây dựng các căn cứ trên đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia. Trong những năm qua, từ nhiều nguồn kinh phí khác nhau, một số điểm di tich đã được đầu tư tu bổ, phục hồi, trở thành điểm tham quan, du lịch, giáo dục truyền thống. Tuy vậy, việc tu bổ, phục hồi di tích vẫn là những hoạt động đơn lẻ, những công trình tôn tạo, những hoạt động dịch vụ đáp ứng nhu cầu khách tham quan nhằm phát huy giá trị di tích cũng chưa được chú ý triển khai… Vì vậy, việc tiến hành nghiên cứu, xây dựng quy hoạch tổng thể bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Khu di tích Trung ương Cục miền Nam, tỉnh Tây Ninh, được đặt ra lúc này, là hết sức cần thiết.
Các đại biểu tham dự Hội thảo, đặc biệt là các đồng chí lão thành cách mạng, đã tập trung thảo luận, đóng góp ý kiến cho bản dự thảo Đề cương Quy hoạch tổng thể và một số nội dung khác, do Ban tổ chức Hội thảo đề xuất để xin ý kiến. Sau một buổi sáng làm việc tích cực, Hội thảo đi đến thống nhất:
1.Về Quy hoạch tổng thể
- Đồng thuận việc hợp nhất 02 Đề án - Đề án Quy hoạch tổng thể bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị di tích Trung ương Cục miền Nam, tỉnh Tây Ninh (do Ban Quản lý các Khu di tích lịch sử Cách mạng miền Nam, tỉnh Tây Ninh đề xuất) và Đề án Quy hoạch phát triển du lịch căn cứ Trung ương Cục miền Nam (do Bộ tư lệnh Quân khu 7 đề xuất) thành một quy hoạch chung, với tên gọi: “Quy hoạch tổng thể bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Khu di tích Trung ương Cục miền Nam, tỉnh Tây Ninh”.
- Phạm vi “Quy hoạch tổng thể bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Khu di tích Trung ương Cục miền Nam, tỉnh Tây Ninh” sẽ bao gồm cả 03 Khu di tích Trung ương Cục miền Nam, Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam, Chính phủ cách mạng lâm thời cộng hòa miền Nam Việt Nam.
- Trong quá trình xây dựng và triển khai Quy hoạch, cần đặc biệt ưu tiên cho việc bảo tồn, phục hồi các di tích gốc; việc tổ chức các khu dịch vụ phục vụ khách tham quan là cần thiết, nhưng cần lựa chọn địa điểm, quy mô xây dựng phù hợp để không làm ảnh hưởng đến các điểm di tích gốc.
2. Một số vấn đề khác
- Ủy ban nhân dân tỉnh Tây Ninh cần khẩn trương chỉ đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Ban Quản lý các Khu di tích lịch sử Cách mạng miền Nam, tỉnh Tây Ninh cùng các cơ quan chức năng của tỉnh thực hiện 02 nhiệm vụ do Ban chỉ đạo xây dựng khu di tích Trung ương Cục miền Nam (Ban chỉ đạo này do Thủ tướng Chính phủ thành lập; Ban hoạt động từ năm 1997 đến 2005 thì giải thể) chuyển giao cho tỉnh: 1) Dựng bức tranh hoành tráng - biểu tượng cho sự lãnh đạo của Trung ương Cục miền Nam với nhân dân miền Nam; 2) Dựng bia ghi danh các dồng chí lãnh đạo Trung ương Cục miền Nam qua các thời kỳ.
- Cần quan tâm đầu tư cho việc tổ chức hoạt động nghiên cứu nhằm nhận diện chính xác, đầy đủ, sâu sắc về khu di tích và hoạt động sưu tầm, tư liệu hóa tài liệu, hiện vật cùng các thông tin khác về di tích. Các hoạt động này cần “đi trước một bước”, vừa trực tiếp phục vụ cho việc xây dựng Quy hoạch tổng thể, vừa phục vụ cho việc phát huy giá trị di tích lâu dài.
3. Phát biểu của nguyên Thủ tướng Chính phủ Phan Văn Khải với Hội thảo:
Nguyên Thủ tướng Chính phủ Phan Văn Khải bày tỏ sự đồng thuận với ý kiến đã được các đại biểu nhất trí (trình bày ở trên). Đồng thời, nguyên Thủ tướng nhấn mạnh và lưu ý một số vấn đề cần giải quyết trong quá trình xây dựng và triển khai Quy hoạch tổng thể:
- Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Xứ ủy Nam Bộ, tiếp đó là Trung ương Cục miền Nam, đã được xây dựng ở nhiều nơi, nhưng thời gian ở Bắc Tây Ninh là dài nhất, có những quyết định đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của cách mạng miền Nam, nên lựa chọn Khu di tích tại Bắc Tây Ninh để bảo vệ và phát huy là đúng đắn.
- Việc tôn tạo Khu di tích cần bảo đảm sự bền vững lâu dài, phải đặc biệt chú ý bảo vệ đầy đủ các yếu tố gốc của di tích (thí dụ: cần bảo vệ các hố bom ở quanh các khu nhà ở để phản ánh sự tấn công ác liệt của kẻ thù và sự kiên cường của Trung ương Cục trong kháng chiến).
- Vừa khoanh vùng bảo vệ các di tích gốc, vừa chú ý triển khai quy hoạch trồng rừng gỗ quý trong khu vực di tích (giáng hương, trắc, cẩm lai…) để tạo cảnh quan cho khu di tích.
- Việc xác định nội dung, nhiệm vụ của Quy hoạch tổng thể không nên quá “tham”, cần thiết thực, khả thi hơn.
Với những kết quả thu được, Hội thảo này sẽ trực tiếp góp phần xác lập những định hướng, nội dung, nhiệm vụ và giải pháp cụ thể đối với việc xây dựng và triển khai “Quy hoạch tổng thể bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Khu di tích Trung ương Cục miền Nam, tỉnh Tây Ninh”.