Mộ Tổng bí thư Hà Huy Tập, tỉnh Hà Tĩnh

Hà Huy Tập sinh ngày 24/4/1906 trong một gia đình có truyền thống Nho học và có nhiều người đậu khoa bảng tại làng Kim Nặc, tổng Thổ Ngọa, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh (nay là xã Cẩm Hưng, tỉnh Hà Tĩnh). Năm 1919, Hà Huy Tập đạt được thành tích học tập xuất sắc và thi đậu giành suất học bổng tại Trường Quốc học Huế. Năm 1923, được phân công về dạy học ở Trường Tiểu học Pháp - Việt, Nha Trang. Hà Huy Tập không chỉ truyền dạy kiến thức cho học sinh mà còn tổ chức nhiều lớp học xóa mù chữ trong các xóm trọ, đồn điền cho quần chúng lao động, công nông. Ông còn tự bỏ kinh phí của mình mua giấy bút, sách vở… cho học sinh. Hà Huy Tập đã truyền tinh thần yêu nước, tư tưởng chống chế độ chuyên chế và chống Pháp cho học sinh, công nhân… Từ năm 1926 - 1927, Hà Huy Tập tích cực trong các hoạt động của Hội Hưng Nam, diễn thuyết tại lễ truy điệu cụ Phan Châu Trinh, xâm nhập vào các xóm thợ Trường Thi - Bến Thủy nhằm tuyên truyền và xây dựng cơ sở Hội, góp phần thúc đẩy phong trào cách mạng ở Nghệ An và Hà Tĩnh. Được sự phân công của Tổng bộ Việt Nam Cách mạng Đảng, đầu năm 1928 Hà Huy Tập vào Sài Gòn nhằm đẩy mạnh công tác xây dựng, phát triển về tổ chức và sau một thời gian đã thành lập được Kỳ bộ Nam Kỳ Tân Việt Cách mạng Đảng (đổi tên từ tháng 7 năm 1928). Cuối năm 1928, Hà Huy Tập được Tổng bộ Tân Việt Cách mạng Đảng cử sang Quảng Châu liên lạc, làm việc với tổ chức Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên để bàn việc hợp nhất…Hà Huy Tập trở thành một trong những đồng chí thuộc lớp chiến sỹ tiên phong trong thời kỳ đấu tranh cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam. Ngày 01/5/1938, trong lần thị sát phong trào biểu tình của quần chúng nhân dân Sài Gòn - Gia Định nhân ngày Quốc tế Lao động, đồng chí Hà Huy Tập bị mật thám Pháp bắt. Ngày 28/8/1941, Hà Huy Tập cùng nhiều đồng chí lãnh đạo Trung ương Đảng bị Thực dân Pháp xử bắn.

Hà Huy Tập có tinh thần yêu nước sâu sắc, sớm tham gia hoạt động cách mạng và trên cương vị lãnh đạo cao nhất của Đảng, đóng vai trò quan trọng trong việc khôi phục các tổ chức Đảng và phong trào cách mạng sau khủng bố ác liệt của địch những năm 1931 - 1934. Đặc biệt, Hà Huy Tập là người chuẩn bị, tổ chức và điều hành Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ I của Đảng năm 1935, cùng với Ban Chấp hành Trung ương, tổ chức nhiều hội nghị, đề ra các quyết sách quan trọng, đưa cách mạng Việt Nam phát triển mạnh mẽ thời kỳ vận động dân chủ.

Với những giá trị tiêu biểu trên, Mộ Tổng bí thư Hà Huy Tập, tỉnh Hà Tĩnh đã được Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích lịch sử quốc gia theo Quyết định số 318/QĐ-BVHTTDL ngày 12 tháng 02 năm 2026 (Di tích này bổ sung vào di tích Nhà lưu niệm đồng chí Hà Huy Tập – Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Đông Dương (1936 - 1938) được xếp hạng di tích quốc gia tại Quyết định số 02/2004/QĐ-BVHTT ngày 19/01/2004 của Bộ trưởng Bộ Văn hoá – Thông tin (nay là Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch).

                                        Khánh Chi

 (Theo hồ sơ tư liệu Cục Di sản văn hóa)