Tàu đắm Titanic trở thành di sản được UNESCO bảo vệ

Những dấu tích của con tàu Titanic nằm ở độ sâu 4.000 mét ngoài khơi đảo Newfoundland gần Canada, thuộc vùng biển quốc tế, do vậy không một quốc gia nào có thể đòi quyền tài phán đối với di sản này (các quốc gia chỉ có quyền pháp lý đối với những con tàu đắm nằm trong vùng nước thuộc lãnh thổ của họ). Trước đây, Titanic không đủ điều kiện để được bảo vệ theo Công ước UNESCO 2001 vì điều luật của Công ước chỉ quy định áp dụng cho những di sản bị chìm dưới nước ít nhất 100 năm, và bắt đầu từ ngày 16 tháng 4 năm 2012, tàu đắm Titanic sẽ được bảo vệ bởi Công ước này.
Từ nay, các quốc gia thành viên của Công ước có thể ngăn cấm sự phá hủy, cướp phá, bán và tẩu tán các hiện vật được tìm thấy tại địa điểm tàu đắm này. Các quốc gia thành viên có thể sử dụng tất cả các biện pháp hợp lý trong phạm vi quyền hạn của mình để bảo vệ xác tàu và đảm bảo rằng những di cốt người trên con tàu vẫn luôn được đối xử một cách trân trọng. Công ước UNESCO 2001 quy định một phương thức hợp tác quốc tế giữa các quốc gia thành viên, để ngăn chặn việc thăm dò được coi là không khoa học hoặc phi đạo đức đối với di sản văn hóa dưới nước. Họ cũng có quyền bắt giữ và tịch thu bất kỳ hiện vật nào bị trục vớt trái phép cũng như không cho phép những con tàu thực hiện việc thăm dò ở các cảng thuộc vùng lãnh thổ của mình nếu việc thăm dò đó không theo các quy chuẩn của Công ước.
Bà Tổng Giám đốc UNESCO bày tỏ sự hài lòng về việc từ nay con tàu Titanic có thể được bảo vệ một cách thích đáng, nhưng bà cũng nêu ra mối lo ngại về những thiệt hại và nạn cướp phá không đếm xuể các con tàu cổ, được thực hiện bởi những công nghệ mới hiện đại.
Bà Tổng Giám đốc phát biểu: "Sự kiện con tàu Titanic bị đắm được ghi lại trong trí nhớ của nhân loại và tôi hài lòng với việc từ nay di sản này sẽ được bảo vệ bởi Công ước UNESCO. Tuy nhiên, còn hàng ngàn con tàu đắm khác cũng cần phải được bảo vệ. Tất cả những con tàu đó đều là những địa điểm khảo cổ có giá trị về khoa học và lịch sử. Chúng đều đã trở thành ký ức về thảm kịch của loài người và cần được đối xử một cách tôn trọng. Chúng ta không thể khoan dung, tha thứ cho nạn cướp phá các di sản văn hóa trên đất liền, và cũng giống như vậy đối với các di sản dưới nước của chúng ta". Bà cũng kêu gọi các thợ lặn không để lại các thiết bị rác rưởi hoặc các tấm bảng kỷ niệm bằng đồng, sứ trên địa điểm tàu đắm Titanic.
Công ước về Bảo vệ di sản văn hóa dưới nước được Đại hội đồng UNESCO thông qua năm 2001 nhằm mục đích đảm bảo việc bảo vệ tốt hơn các con tàu đắm, các địa điểm di tích, di sản văn hóa dưới nước. Điều ước quốc tế này là một thông điệp từ cộng đồng trên toàn thế giới về tình trạng cướp phá và phá hủy ngày càng nhiều các địa điểm di sản văn hóa dưới nước bởi những người săn đồ cổ. Mặc dù được xây dựng trên nguyên tắc là để duy trì lâu dài các địa điểm di sản ở đúng chỗ của nó, Công ước còn hướng tới mục đích nhằm tăng cường sự tiếp cận của công chúng đối với các địa điểm di sản dưới nước cũng như khuyến khích việc nghiên cứu khảo cổ học. Mặc dù vậy, điều này không có nghĩa là để khẳng định cho câu hỏi về quyền sở hữu và không làm giảm đi những quyền lợi về chủ quyền của các quốc gia. 
Đến nay, đã có 41 quốc gia phê chuẩn Công ước Bảo vệ di sản văn hóa dưới nước, và Công ước đã có hiệu lực thi hành kể từ ngày 02 tháng 01 năm 2009* 


Nguồn: Theo thông tin từ website chính thức của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hiệp quốc (UNESCO).
http://www.unesco.org/new/en/media-services/single-view/news/the_wreck_of_the_titanic_now_protected_by_unesco
* Hiện Việt Nam chưa tham gia Công ước này.