Danh lam thắng cảnh Linh Quang Tự

          Linh Quang Tự là ngôi chùa khởi đầu gắn liền với sự truyền bá ánh sáng Phật Giáo ở Phú Quý. Không chỉ là một nơi có quang cảnh đẹp, mà Linh Quang Tự là ngôi chùa tiêu biểu trên các lĩnh vực lịch sử, văn học, nghệ thuật so với 5 ngôi chùa khác ở trên đảo.

          Theo tài liệu được lưu truyền, chùa Linh Quang được tạo dựng vào năm 1747 (đời Cảnh Hưng năm thứ tám). Thuở sơ khai, nơi đây chỉ là một tiểu am tranh lá đơn sơ, đứng trầm mặc trên ngọn đồi hoang vắng. Quanh chùa, thuở ấy là những khu rừng, mỏm đá nguyên sinh trầm lắng thích nghi với cảnh Phật tràng. Vị Sư tổ khai sáng chùa là Nguyễn Cánh, trước khi qua đời đã lập gia phả giao lại cho con là Nguyễn Khách thừa kế ngôi tiểu am và một số di sản quí hiếm: 03 bộ kinh kệ, 12 pho tượng Quan Âm bằng đồng, 01 pho tượng Thích ca và 01 pho tượng Địa tạng bằng gỗ, 01 chuông “Kế tục cha, nhà đồng, 19 đĩa sứ, 10 chén sứ, 06 chiếc cổ bồng bằng sứ. Sau này, sư Nguyễn Khách cùng bà con nhân dân đã sửa sang, tu bổ ngôi tiểu am thành ngôi chùa, tuy đơn sơ nhưng trang nghiêm hơn trước. Cuối thế kỷ XVIII, một cơn hỏa hoạn bất ngờ đã thiêu rụi ngôi chùa tranh và những di sản quý giá, chỉ còn lại một số pho tượng Phật bằng đồng được cứu thoát mà ngày nay vẫn còn vết cháy loang lổ năm xưa để lại. Sau vụ hỏa hoạn, tín đồ Phật tử cùng bà con nhân dân phát tâm xây dựng lại ngôi chùa ngay trên nền cũ để có nơi chiêm bái đức Phật. Từ đó đến nay, Linh Quang Tự không ngừng được tu tạo cả nội lẫn ngoại thất. Những nghệ nhân của đảo đã khéo léo chạm khắc hàng chục pho tượng cổ đủ chất liệu và loại hình khác nhau, hàng loạt các mảng chạm trổ nghệ thuật bài trí bên trong đã tạo ra cảnh Tiên Phật huyền ảo. Tất cả những giá trị lịch sử, điêu khắc hội họa đó vẫn còn giữ nguyên giá trị đến ngày nay.

          Linh Quang tự là quần thể các công trình kiến trúc dân gian đồ sộ với những hình khối vừa cổ kính, vừa hiện đại lồng khớp giữa khung cảnh nên thơ, có sức hấp dẫn. Nghệ thuật chạm khắc từ các pho tượng Phật đến các mảng đề tài trang trí vừa mềm mại khéo léo, vừa sống động.

          Hiện vật ở chùa Linh Quang bao gồm các loại Hoành phi, liễn đối, bao lam, sắc phong, gia phả, tư liệu Hán nôm cổ, nhưng giá trị nhất phải kể đến bộ sưu tập về tượng Phật cổ. Tượng Phật cổ ở đây được cổ nhân tạo nên từ nhiều nguồn chất liệu khác nhau: Đất nung, gỗ, đồng, đá ... được nghệ nhân tạo tác các pho tượng theo một số tư thế như ngồi thiền định, cưỡi trên mình thú, tư thế đứng v.v... với kỹ thuật riêng cho cho từng loại chất liệu. Phần lớn chúng có niên đại cổ xưa và kiến tạo tại đảo, một số khác được chuyển từ đất liền và từ các chùa khác đến. Sưu tập tượng đa dạng phong phú phần nào nói lên được sự phát triển và tôn sùng Phật giáo qua nhiều thế hệ - một phần quan trọng của đời sống tinh thần văn hóa ở đảo Phú Quốc.

          Nghệ thuật trang trí điêu khắc tại chùa là một trong những vốn văn hóa Phật giáo được lưu giữ qua nhiều thế hệ, thể hiện trên những pho tượng, các mảng phù điêu, bao lam thành vọng, đến các bài vị, hoành phi, câu đối đến nay vẫn còn nguyên giá trị lịch sử.

          Tất cả những giá trị tinh thần, thắng cảnh Linh Quang Tự mang lại là những giá trị cô đọng, qui tụ lại những đức tính tốt đẹp của nhân dân nơi. Đó cũng là những giá trị vĩnh hằng mà hết thảy mọi người đều gìn giữ nó bằng tâm linh, công sức để tiếp tục kế thừa và tạo ra những giá trị mới đưa Linh Quang Tự trở thành danh lam thắng cảnh nổi tiếng ở hòn đảo xa xôi và xinh đẹp của Tổ quốc.

          Với những giá trị trên, Linh Quang Tự được Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích quốc gia theo Quyết định số  51 QĐ/BT ngày 12 tháng 01 năm 1996./.

Đình Lâm

(Theo Hồ sơ tư liệu Cục Di sản văn hóa)