Kỳ họp Đại hội đồng thường kỳ ICOM lần thứ 41

Hành trình 80 năm của ICOM

Được thành lập vào năm 1946 tại Paris, với một nhóm nhỏ các chuyên gia nhiệt huyết đại diện cho 14 quốc gia thành viên, sau 8 thập kỷ, ICOM đã phát triển thành mạng lưới nghề nghiệp lớn nhất thế giới trong lĩnh vực bảo tàng. Hiện nay, tổ chức quy tụ hơn 67.000 thành viên tại 137 quốc gia và vùng lãnh thổ, với 121 Ủy ban Quốc gia, 35 Ủy ban Quốc tế, 7 Liên minh Khu vực và 22 tổ chức liên kết.

Nhân dịp 80 năm thành lập, kỳ họp Đại hội đồng thường kỳ lần thứ 41 đã tổ chức chương trình kỷ niệm, qua đó nhìn lại chặng đường phát triển của ICOM kể từ khi ra đời đến nay. Đồng thời, ICOM nhấn mạnh trách nhiệm của bảo tàng trong bối cảnh thế giới mới: bảo tàng cần trở thành những thiết chế văn hóa có trách nhiệm gìn giữ ký ức, thúc đẩy tư duy phản biện, tăng cường đối thoại và tạo dựng sự thấu hiểu giữa các cộng đồng, góp phần xây dựng một thế giới hòa bình, bao trùm hơn.

Trong không khí trang trọng, ICOM đã vinh danh 05 cựu Chủ tịch ICOM có mặt tại Lễ kỷ niệm (bà Alessandra Cummins, ông Hans-Martin Hinz, bà Suay Aksoy, ông Alberto Garlandini và bà Emma Nardi) nhằm ghi nhận những đóng góp quan trọng của họ đối với sự phát triển của tổ chức. Khép lại chương trình, ICOM khẳng định chặng đường tiếp theo sẽ tiếp tục được viết nên bởi cộng đồng thành viên trên toàn thế giới, bảo đảm bảo tàng luôn giữ vai trò quan trọng trong việc kiến tạo một tương lai bền vững.

Chủ tịch đương nhiệm ICOM Antonio Rodríguez vinh danh các cựu Chủ tịch.

Thông qua Bộ Quy tắc Đạo đức ICOM sửa đổi

Tâm điểm của kỳ họp là phiên thảo luận và biểu quyết thông qua Bộ Quy tắc Đạo đức ICOM sửa đổi. Theo bà Sally Yerkovich, Trưởng Nhóm sửa đổi, dự thảo được xây dựng trên cơ sở tham vấn rộng rãi với 114 Ủy ban Quốc gia, Quốc tế cùng nhiều chuyên gia, bảo đảm tính dân chủ, minh bạch và phản ánh những yêu cầu mới của hoạt động bảo tàng.

Bộ Quy tắc mới được cấu trúc theo năm nguyên tắc cốt lõi gồm: Xã hội (Society), Tính chuyên nghiệp (Professionalism), Giáo dục (Education), Sưu tập (Collections) và Quản trị (Governance). Bên cạnh việc kế thừa các giá trị nghề nghiệp truyền thống, văn bản đã cập nhật nhiều nội dung mới liên quan đến phi thực dân hóa, biến đổi khí hậu, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI), hoàn trả hiện vật và trách nhiệm xã hội của bảo tàng.

Trong phần thảo luận, nhiều đại biểu bày tỏ sự đồng tình với định hướng của Bộ Quy tắc, đồng thời đóng góp ý kiến về một số thuật ngữ chuyên môn, đặc biệt là việc sử dụng khái niệm “care” (chăm sóc) và “conservation” (bảo quản) nhằm bảo đảm tính thống nhất trong lĩnh vực bảo tồn di sản. Nhóm soạn thảo cho biết Bộ Quy tắc đóng vai trò là văn bản định hướng, trong khi các tài liệu hướng dẫn chuyên đề sẽ tiếp tục được xây dựng để hỗ trợ việc áp dụng trong thực tiễn.

Kết thúc phiên họp, Tổng Giám đốc ICOM công bố kết quả bỏ phiếu với 86% đại biểu tán thành, chính thức thông qua Bộ Quy tắc Đạo đức ICOM sửa đổi. Chủ tịch ICOM Antonio Rodríguez tuyên bố Bộ Quy tắc có hiệu lực ngay sau khi được thông qua và sẽ tiếp tục được hoàn thiện để đáp ứng sự phát triển của ngành bảo tàng.

Các đại biểu chúc mừng Bộ Quy tắc Đạo đức ICOM sửa đổi được Đại hội đồng thông qua.

Việc thông qua Bộ Quy tắc Đạo đức mới đúng vào dịp kỷ niệm 80 năm thành lập ICOM được xem là dấu mốc quan trọng đối với cộng đồng bảo tàng quốc tế. Bộ Quy tắc Đạo đức mới sẽ có tác động mạnh mẽ đến hoạt động của các bảo tàng khắp thế giới và định hướng hoạt động bảo tàng quốc tế trong 10 năm tới. Không chỉ kế thừa những giá trị cốt lõi đã được khẳng định trong nhiều thập kỷ, Bộ Quy tắc còn tạo nền tảng để các bảo tàng trên thế giới thích ứng với những yêu cầu ngày càng cao của xã hội trong kỷ nguyên mới.

Nguyễn Hạnh