Lễ hội Nguyên tiêu ở Trà Cú, tỉnh Vĩnh Long được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Tham dự có bà Nguyễn Thị Quyên Thanh, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; đại diện Lãnh đạo Văn phòng Bộ Văn hóa, Thể Thao và Du lịch tại TP Hồ Chí Minh; ông Thạch Bồi, đại diện Lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể Thao và Du lịch tỉnh; Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy; HĐND tỉnh, các sở, ngành tỉnh, cán bộ hưu trí, lãnh đạo địa phương, Ban quản lý các điểm tín ngưỡng và đông đảo người dân tham dự.

Lễ hội Nguyên tiêu khởi nguồn là lễ hội truyền thống của cộng đồng người Hoa, theo dòng chảy lịch sử, Nguyên tiêu ở Đại An dần vượt ra khỏi khuôn khổ cộng đồng ban đầu để trở thành ngày hội chung của ba dân tộc Hoa – Kinh – Khmer. Những hoạt động lễ hội mang đậm dấu ấn giao thoa văn hóa, phản ánh tinh thần gắn kết cộng đồng và gửi gắm ước vọng về cuộc sống an lành, thịnh vượng.

Trước kia, trong hai ngày 14 và 15 tháng Giêng (Âm lịch), các cơ sở tín ngưỡng trên địa bàn xã Đại An, Định An và thị trấn Định An đồng loạt tổ chức lễ hội. Mỗi nơi có cách thức riêng, song đều hướng đến mục đích cung thỉnh các vị thần linh “du ngoạn”, ban phước lành cho muôn dân.

Tại Phước Thắng Cung, nơi tổ chức lễ hội quy mô lớn nhất, nghi thức khai tràng nhập hội diễn ra trang trọng vào trưa Rằm. Ban Hội trong trang phục truyền thống thành kính dâng lễ, thắp hương kính cáo các vị Thần như Bảo Sanh Đại Đế, Quảng Trạch Tôn Vương, Phước Đức Chính Thần… Tiếng nhạc tùa lò cấu vang lên rộn ràng, tạo nên không gian linh thiêng mà phấn chấn, khơi dậy niềm hân hoan trong lòng người dự hội.

Bên trong Chánh điện Chùa Phước Thắng Cung (Ảnh: Tác giả)

Khi màn đêm buông xuống, lễ Nghinh Thần chính thức bắt đầu. Dẫn đầu đoàn rước là hình ảnh “âm binh thần tướng” do thanh thiếu niên địa phương hóa trang bằng lá cây, màu vẽ, tạo nên sắc thái huyền ảo, vui nhộn. Theo sau là những kiệu Ông được trang hoàng rực rỡ cờ, đèn, hoa; cùng các nhân vật hóa trang quen thuộc như Ông Văn, Ông Võ, Quan Âm, Phật Tổ, Tam Đa, đoàn Đường Tăng thỉnh kinh và mười hai con giáp. Mỗi năm, linh vật đại diện cho con giáp cầm tinh lại được chọn làm điểm nhấn, mang đến nét mới mẻ cho đoàn rước.

Đoàn Nghinh Thần di chuyển qua các tuyến đường, hòa cùng dòng người đứng chật hai bên phố. Trước mỗi ngôi nhà đoàn đi qua, người dân Hoa, Kinh hay Khmer đều bày hương án, thắp nhang nghinh đón. Nghi thức rải gạo muối được thực hiện với niềm tin xua tan điều xấu, mang lại bình an, đồng thời như một cách trao “lộc” đầu năm cho mọi người.

Khi đoàn rước hội tụ tại Bảo An miếu, rồi tiếp tục đến Thánh thất Đại An và chùa Phnô Đôn, sắc thái giao thoa văn hóa càng hiện rõ. Các chức sắc Cao Đài và chư tăng Phật giáo Nam tông Khmer trang trọng đón tiếp, cùng cử hành nghi lễ trước bàn thờ. Sau hành trình kéo dài nhiều giờ, đoàn rước trở về điểm xuất phát, thực hiện nghi thức an vị trong không khí trang nghiêm, khép lại đêm rằm đầy màu sắc và cảm xúc.

Không chỉ diễn ra tại Đại An và khu vực Định An trước đây, Lễ hội Nguyên tiêu còn được tổ chức ở thị trấn Trà Cú cũ với những nét riêng. Tại Tân Hưng Cung, hội quán xưa của cộng đồng người Hoa “Thất phủ”, lễ khai hội bắt đầu từ sáng 14 tháng Giêng, với lễ vật phong phú, nổi bật là heo quay. Các nghi thức cúng tế, dâng hương được tiến hành chu đáo, thể hiện lòng tri ân đối với thần linh đã che chở trong năm qua.

Chiều Rằm, đoàn Nghinh Thần xuất phát từ Tân Hưng Cung, đi qua các tuyến phố trung tâm, làm không khí chợ Trà Cú thêm rộn ràng. An Thánh miếu và đình Ngãi Xuyên cùng tham gia, góp phần tạo nên bức tranh lễ hội đa sắc. Lồng đèn rực rỡ, tiếng nhạc truyền thống hòa cùng tiếng trống lân khiến đêm rằm tháng Giêng thêm lung linh, huyền ảo.

Đội Lân tham gia các nghi lễ ở Tân Hưng Cung (Ảnh: Tác giả)

Điều đáng trân trọng là suốt hơn một thế kỷ, dù xã hội đổi thay, Lễ hội Nguyên tiêu vẫn giữ được hồn cốt truyền thống. Từ các bậc cao niên đến thế hệ trẻ trong Ban Hội đều ý thức rõ trách nhiệm gìn giữ di sản. Công tác tổ chức ngày càng chu đáo, nghi thức được bảo tồn đúng mực nhưng vẫn linh hoạt, phù hợp thực tế. Không chỉ mang giá trị tinh thần, lễ hội còn mở ra triển vọng phát triển du lịch, góp phần quảng bá hình ảnh quê hương Đại An và tỉnh Vĩnh Long đến với đông đảo bạn bè, du khách./.

Ngọc Thư